Iznenadna smrt na sportskom terenu

Kako za sporitste općenito vrijedi da su dobrog zdravlja pojava iznenadne smrti na sportskom terenu predstavlja obično pravo izneneđenje i udarnu vijest. Međutim, baš kao i kod ostatka populacije, nedijagnosticirane srčane bolesti i kongentilane, urođene anomalije mogu biti maskirane tj. neotkrivene što sportiste stavlja u grupu sa visokim rizikom za iznenadnu srčanu smrt.

Poznato to je da intezivni, dugogodišnji trening dovodi do fizioloških prilagođavanja srca naporu – dilataciji i hipertrofiji srca kao i do autonomnih promjena u srčanom ritmu koje je nekad teško razlikovati od ozbljnijih srčanih problema.
Iako ne postoje precizni podaci o učestalosti, vjeruje se da iznenedna srčana smrt kod sportista nastupa rijetko. Prema nekim podacima u Americi naprasno umre manje od 300 spotista godišnje što je mali broj u odnosu na broj ljudi koji se bave sportom.

U odnosu na žene, muškarci su 10 puta češće pogođeni iznenadnom srčanom smrću, što se djelimično može objasniti i većim intenzitetom fizičkog napora kojim su izloženi. Smrt poznate atletičarke i višestruke olimpijske i svjetske prvakinja Florens Grifit-Džojner koja je umrla na atletskoj stazi zbog prevelikog fizičkog napora zaprepastila je svijet.
Smatra se da najčešći uzroci iznenadne srčane smrti kod sportista mlađih od 35 godina su urođena hipertrofična kardiomiopatija (najmanje 40% iznenadnih smrti kod mladih sportista), artimogenična kardiomiopatija desne komore srca, Marfanov sindrom, poremećaj protoka jona na nivou ćelije, a svi oni se dovode u vezu sa poremećajem gena. Kod sportaša starijih od 35 godina CAD (bolest srčanih krvnih sudova) je najčešće povezana sa iznenadnom srčanom smrću.

Američke studije hipertrofičnu kardiomiopatiju i Comotio cordis (potres srca nakon direktnog udara u prsa-npr. hokejaški pak ili basseball loptica) stavljaju na prvo mjesto kao uzrok iznenadne smrti, za razliku od talijanskih, gdje aterosklerotska bolesti krvnih sudova i artimogenična kardiomiopatija desne komore srca prednjače.
Fizički napor i psihički stres kojim su podvrgnuti sportisti mogu dodatno oštetiti srce sa već postojećom aterosklerozom sudova ili nekom drugom naslijeđenom bolesti srca. Na primjer, sportaš sa hipertrofičnom kardiomiopatijom tokom napornog treninga dožive ishemiju srca (količina krvi u sudovima srca ne može da zadovolji pojačane potrebe srca) tokom koje srčane ćelije odumiru i bivaju zamijenjene vezivom. Takvo tkivo remeti i pravilni ritam srca i može dovest do njegovog zastoja.

Kako bi se što bolje zaštitili sportisti i prevenirala njihova iznenedna smrt potrebno je na prvo mjesto staviti deteljan pregled koji se ne bi ograničio na standardni fizikalni pregled i EKG. Neophodno je uraditi kompletni kardiološki pregled koji bi trebao da između ostalog obuhvati i EKG test pod optrećenjem - tzv ergometriju. Pozitivna porodična anamneza gdje su roditelji ili bliži srodnici imali srčane tegobe je faktor od izuzetnog značaja.
Rijetka pojava iznendne srčane smrti kod sportaša nije dovoljan razlog da se ne poduzmu sve mjere otkrivanje rizika i prevencije njenog nastupa pogotovo u današnje vrijeme kad sport iziskuje sve veći napor.

Dr.Omerbašić F.Amir